Ý LỰC :  XIN CHO CON BIẾT ĐÂU LÀ Ý CHÚA, ĐÂU LÀ Ý CON. BIẾT Ý CHÚA ĐỂ CON VÂNG NGHE, BIẾT Ý CON ĐỂ CON TỪ BỎ.thanay CHỦ TRƯƠNG : ĐI TRONG TU ĐỨC TIN MỪNG – TUÂN GIỮ HUẤN ĐIỀU GIÁO HỘI – TÌM TÒI CHÂN TÍNH ÂM NHẠC - TÔN TẠO BẢN SẮC QUÊ HƯƠNG. 

    TRANG CHỦ
  CHỦ TRƯƠNG
  NHẠC SĨ & TÁC PHẨM
  CA TRƯỞNG & CA ĐOÀN
  GIÁO HUẤN GIÁO HỘI
  THÁNH NHẠC NGÀY NAY ONLINE
  NGHIÊN CỨU
  THÁNH LỄ HÁT TRỌNG THỂ VỚI CA ĐOÀN THÁNH THI
  HỌC VIỆN NET
  CA ĐOÀN THÁNH THI
  BÊN LỀ
  THÔNG BÁO

 HÌNH CHỦ ĐỀ
Tamle degisn 

Ý CẦU NGUYỆN THÁNG 07.2014
 (theo TNNN)
Ý CHUNG

Cầu cho thể thao.( đem đến được sự đoàn kết, hòa bình và tình thương anh em)

Ý THÁNH NHẠC

Cầu cho có nhiều người đến với Thánh ca Phụng vụ.

   LIÊN KẾT

         THÔNG BÁO  
- Đăng ký mua báo TNNN
 Giờ lễ các GX  gp TP-HCM

   

 Văn Tế NS Thánh nhạc CG

  Video ngày Nhạc Sĩ lần III - do Nguyệt San  TNNN tổ chức (03.09.2008) nhằm lễ kính Thánh Grêgôriô cả Giáo Hoàng  

 

 

 

 

 

NGHIÊN CỨU THÁNH NHẠC

Bài 15 : Dàn nhạc , ban kèn thánh nhạc
25-11-2010  19:36:35 GMT +7

 

I. MỤC VỤ THÁNH NHẠC 

LO KHÔNG XUỂ
Fa Thăng
 
 
 
 
Cha phó nói với cha sở:
- Thưa cha! Các ban kèn Tây chơi những bài gì đâu...! 
Cha sở cười:
- Đâu là đâu?
Cha phó càm ràm:
- Đám tang thì chơi bài Đức Mẹ, đưa tang thì chơi bài ngoài đời ? Lại còn chơi nghe như giặc…
Cha sở vẫn cười, đáp:
- Chứ cha nghĩ coi họ phải chơi cái gì nào?
Cha phó ưu tư:
- Con nghĩ nên chọn lựa cẩn thận mỗi nơi một loại bài thích hợp 
Cha sở lắc đầu:
- Họ không có khả năng chọn bài, vì muốn chơi bài nào phải có người viết.   
Cha phó thắc mắc:
- Ờ nhỉ! Nhưng… Ai…
Cha sở đoán được cha phó muốn nói gì:
- Đúng đấy! Chẳng ai chịu giúp họ thì đừng có mà kêu than. 
Cha phó gật gù:
- Giới hữu trách của chúng ta… đúng là lo không xuể!

                             

II.QUAN ĐIỂM THÁNH NHẠC

CÓ BAO NHIÊU DÀN NHẠC - BAN KÈN?

 
 
 
Ban kèn phục vụ tang lễ
 
 
Theo linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng, ban kèn Tây có từ ngoài Bắc vào thập niên 50 hay sớm hơn, bởi một nguyên do rất buồn cười: quân đội thực dân Pháp cứ lâu lâu thay kèn mới cho các ban kèn quân nhạc của họ, các ban kèn chẳng biết làm gì với các cây kèn bị thay có khi còn tốt và còn khá mới, đành tặng không, bán rẻ tống tháo cho các xứ đạo lân cận, lúc đó các xứ đạo thường tổ chức đi rước, nên xin, mua… và nhờ họ tập luôn cách thổi kèn, sau đó truyền dần lại chia nhau thành những ban kèn Tây xứ đạo chuyên thổi để đi rước kiệu…
Còn việc phát sinh các dàn nhạc trong nhà thờ xảy ra rất muộn. Trước năm 1975, ngoài dàn nhạc tên gọi là CTM của lmns. Antôn Tiến Dũng ra, thỉnh thoảng có lễ rất lớn mới hòa tấu một hai cây đàn với nhau như harmonium với violon, organ với guitar, 2 cây guitar, harmonium với sáo.; sau năm 1975 ở nhiều nhà thờ Sàigòn như Trung tâm Đắc lộ của dòng Tên đường Lý Chính Thắng, nhà thờ Vườn Chuối, nhà thờ Bà Chiểu,. Nhà thờ Tân Định… các ca đoàn lớn mạnh thành lập cho mình một dàn nhạc nhỏ gồm piano, organ, contrebasse… hay thay đổi đàn này đàn kia chút ít, cũng có nơi dùng hẳn một ban estrade[1]
Cũng sau năm 75, các giáo xứ đua nhau phát triển ban kèn Tây tối đa nhất là các giáo xứ thuộc giáo phận tp.HCM, Xuân Lộc, Long Xuyên; bên cạnh đó dàn nhạc giao hưởng đầu tiên do lmns. Antôn Tiến Dũng thành lập tồn tại rất lâu năm. Vào năm 1989, một dàn nhạc bán giao hưởng ra đời đó là dàn nhạc Salve Mater do ns. NK. thành lập có lúc số nhạc công lên đến hơn 100 người với hơn 13 loại nhạc cụ khác nhau.
Hiện nay phong trào dàn nhạc xìu xuống, ban kèn Tây tuy vẫn còn hoạt động khắp nơi nhưng chỉ để thổi đám ma, không rầm rộ và phát triển như trước bởi nhiều lý do:
Một: kinh phí để nuôi ban kèn hay dàn nhạc rất cao, tư nhân không tự sức làm ra và nuôi nấng nổi.
Hai: nhu cầu cần có dàn nhạc ban kèn là nhu cầu không thiết thực.
Ba: không người viết tổng phổ (tức phối khí), tác phẩm không có chơi bài cũ nghe nhàm
Bốn: càng tiến bộ phát triển, con người ta ngày càng ít có thời gian rảnh rỗi, cho nên việc thành lập, nuôi sống, sử dụng dàn nhạc ban kèn là công việc quá tốn thời gian lẫn công sức.
Năm: kỹ nghệ dàn nhạc ảo (phối khí băng đĩa và thu băng… hiện nay bằng máy vi tính vừa rất tiện lợi, nhanh gọn, nghệ thuật và rẻ tiền.
Sáu: cộng đoàn ngày càng ít đi rước, các nghi lễ phụng vụ càng ngắn càng gọn càng tốt, thời gian ở nhà thờ ít hơn  
Câu hỏi có bao nhiêu dàn nhạc ban kèn? Thưa còn rất ít, bởi dàn nhạc ban kèn chỉ còn cần cho các đám tang mà thôi.
Câu trả lời nghe xót xa làm sao!                               
MỘNG ĐÀO
 
 
 
DÀN NHẠC GIAO HƯỞNG 
ĐÔI ĐIỀU TRĂN TRỞ

                                             Nguyễn Bách

Dàn nhạc giao hưởng của Nhạc viện tpHCM 

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DÀN NHẠC GIAO HƯỞNG

  
Dàn nhạc giao hưởng hiện đại được khai sinh từ khi nào? Câu trả lời thường được biết là từ Tk. XVIII. Tuy nhiên, cũng cần kể đến nhà soạn nhạc Monteverdi (1567 - 1643), người vẫn được coi là bậc thầy trong việc hình thành nn dạng thức sơ khai nhất của dàn nhạc. Lúc bấy giờ chỉ là sự phối hợp “chưa được logic” giữa các bè nhạc cụ khác nhau, có khi chỉ là một nhóm kèn oboe phối hợp với một nhóm trumpet, v.v…
Vào khoảng đầu Tk. XVIII, các dàn nhạc Âu châu tiêu biểu gồm khoảng 20 nhạc công và diễn chủ yếu trong nhà thờ, nhà hát,và trong các gia đình qúy tộc. Chẳng hạn, trường hợp của J.S. Bach có dàn nhạc 18 nhạc công trong giai đoạn làm việc cho Hoàng tử Leopold tại Cothen (Đức). Phần lớn nhạc cụ trong dàn nhạc này là bộ dây, được xây dựng quanh một đàn harpsichord (clavecin) làm trọng tâm. Tuy nhiên, cũng có lúc Bach đ dng cả kn oboe, bassoon (Fagott), horn (kn cor), thậm chí cả trống cho dn nhạc ny. Dàn nhạc theo kiểu Bach như vậy được coi là nền tản cho dàn nhạc nửa đầu Tk. XVIII.
Trong những ngày Joseph Haydn còn sống (1732 - 1809), các buổi hòa nhạc công cộng ngày càng xuất hiện nhiều. Khi ông phục vụ cho Bá tước Esterhazy (từ đầu năm 1706), dàn nhạc của Haydn có 25 người. Con số thành viên đã lên đến 40 người, khi Haydn lưu diễn tại London vào những năm 1790. Vào lúc này, cho dù ở mỗi triều đình  hầu như đều có dàn nhạc riêng, nhưng ngày càng có nhiều dàn nhạc không có liên quan đến triều đình, pha trộn cả những nhạc sĩ chuyên nghiệp với nghiệp dư. Họ kết hợp với nhau chỉ vì yêu nghệ thuật, giải trí ngòai những lúc phải kiếm sống bằng nghề đàn.
Trong dàn nhạc thời Haydn, bộ dây và đàn harpsichord vẫn là cột sống của dàn nhạc, nhưng oboe va bassoon dần dần xuất hiện thường xuyên hơn. Lúc đầu sáo ngang chỉ được dùng như nhạc cụ thay thế cho oboe, nhưng càng về sau, nó càng có vai trò chính trong dàn nhạc. Vào giữa Tk. XVIII, kèn clarinet được thêm vào. Từ năm 1750 trở đi hầu như trong các dàn nhạc châu Âu đều có dùng một cặp kèn horn (kèn cor) để tạo âm thanh ở âm vực trung. Người ta đã thấy vai trò trung gian quan trọng của loại kèn này khi muốn chuyển từ bộ kèn gỗ sang kèn đồng. Đây là dàn nhạc thời kỳ Cổ Điển (classic - nên gọi là Kinh Điển cho chính xác hơn).
Nói đến dàn nhạc Kinh điển chúng ta không thể không nhắc đến dàn nhạc của trường phái Mannheim (Đức). Đây là nền tảng để các nhà soạn nhạc Kinh Điển , nhất là Haydn xây dựng nên dàn nhạc giao hưởng mẫu mực cho bao thế hệ sau. Thành phần của dàn nhạc này gồm có:
16 violins, 4 violas, 2 cellos, 2 double basses (contrebasse), 3 sáo, 3 oboes, 2 clarinets, 4 bassoons (Fagott), 5 horns (cor). Thỉnh thoảng, người ta cịn dng thm trống qun đội và kèn trumpet.
Vào khoảng nửa đầu Tk. XIX, dàn nhạc được phát triển đến 60 – 80 nhạc công. Nhiều nhạc cụ mới được thêm vào, trong khi đó lại có một số nhạc khí cũ bị thải đi. Khi kích thước dàn nhạc lớn dần, cường độ âm thanh của nó cũng gia tăng, nên dàn nhạc không còn thích hợp với các buổi biểu diễn trong nhà của các qúy tộc nữa, nó dần dần được chuyển vào các phòng hòa nhạc hay nhà thờ. Một trong những đặc điểm của âm nhạc Beethoven (1170 - 1827) là luôn có sự tìm kiếm bản sắc mới lạ. Ông đã đưa vào dàn nhạc: kèm trombone, thêm sáo ngắn piccolo và dùng kèn contrabassoon (kèn trầm của Fagott), gia tăng số lượng kèn horn, để dành nhiều chỗ cho trống timpani diễn tấu hơn, dùng nhiều đàn violin hơn. Sau đó là Berlioz (1803-1869), nhà soạn nhạc, một nhà tư tưởng lớn người Pháp luôn mang tư duy dàn nhạc, đi tìm những phương tiện diễn đạt mới cho các nhạc cụ trong dàn nhạc như: kỹ thuật thổi horn tiếng ở kèn horn, đánh cymbal bằng dùi trống và ông cần người đem những nhạc cụ mới vào dàn nhạc như đàn harp. Ông đã từng tuyên bố, một dàn nhạc lý tưởng cần có 240 nhạc cụ dây, 30 piano, 30 đàn harp và số lượng kèn, bộ gõ tương ứng!
Trong Tk. XIX, cùng với Berlioz, các nhà soạn nhạc như Liszt, Wagner, Richard Strauss đã tập trung vo việc khai thác màu sắc, vẻ tiếng của nhạc cụ. Những thử nghiệm, kể cả việc khai thác hợp xướng như một loại nhạc cụ như ở Mahler (1869-1911) đã đưa dàn nhạc Kinh Điển phát triển lên đỉnh cao đến gần như thái quá. Một trong những nhà soạn nhạc bắt đầu việc giới hạn, chấn chỉnh lại biên chế dàn nhạc, đó là Claude Debussy (1862-1913) với trường phái Ấn tượng. Kể từ khoảng năm 1910 trở đi, dàn nhạc giao hưởng trở nên ngày càng nhỏ hơn so với thời kỳ Lãng mạn, tuy có khi cũng lên đến trên dưới 100 nhạc công.
Mặc dù trong quy trình phát triển dàn nhạc đã có nhiều biến đổi, bổ sung nhưng nhìn chung các nhạc khí trong dàn nhạc giao hưởng vẫn được xây dựng quanh 4 bộ nhóm nhạc cụ chính. Thứ tự các bộ dưới đây được sắp theo thứ tự từ trên xuống dưới như trong một tổng phổ dàn nhạc:
1/. Bộ Gỗ (legni) gồm các nhạc cụ: so piccolo, so ngang (flauto), oboe, clarinetto, fagotto, contrafagotto. Trong đó, sáo ngang tuy được chế tạo bằng kim loại nhưng vẫn được kể vào bộ gỗ do âm sắc gỗ của nó.
2/. Bộ Đồng (ottoni) gồm các nhạc cụ: cor (English horn) thường gồm từ 2 đến 4 kèn chia thành cor I, II, III, IV; tromba chia thành tromba trombone chia thành trombone I, II và III, trong đó trombone III thường được viết trên cùng dạng nhạc với kèn tuba.
3/. Bộ Gõ (percussion) được chia thành 2 nhóm chính: nhạc cụ gõ định âm và nhạc cụ gõ không định âm. Loại có định âm nghĩa là có cao độ xác định thì ngồi các nhạc cụ như: trống timpani, xylophone, marimba, cần phải kể đến piano, organ.
4/. Bộ Dây (archi) gồm 4 nhạc cụ chính là violin (được chia thành 2 nhóm: VnI và VnII), viola, cello (violoncello) và contrabasso (doublebass).
Nhiều người biết thứ tự của các bộ được sắp xếp trên tổng phổ dàn nhạc là như thế nhưng ít ai tìm hiểu tại sao. Tại sao thành phần thường được coi là chính của dàn nhạc, bộ Dây, lại được sắp dưới cùng của trang tổng phổ, xa tầm nhìn của người chỉ huy hơn các bộ khác? Lý do thuộc vào vấn đề cấu trúc, sắp xếp dàn nhạc: Nếu lật ngang trang tổng phổ ra trên giá chỉ huy, chúng ta sẽ thấy khi bố trí như vậy, bộ Dây ở gần người chỉ huy hơn, tương tự với cách sắp xếp các nhạc công violon ở gần chỉ huy hơn các nhạc công khác. Nhân nói đến thứ tự ghi các bộ nhạc cụ trên tổng phổ, chúng tôi cũng muốn đề cập đến một vấn đề rất phổ thông trong việc ghi âm (notation) cho hợp xướng, nhưng cũng ít người tìm hiểu tại sao. Đó là: thứ tự các bè hợp xướng tính từ trên xuống l: Soprano – Alto – Tenor – Basso. Tại sao không có một cách sắp xếp khác?
 

 

Dàn nhạc Suối Việt của nhạc sĩ Nguyễn Bách ngày ra mắt 

 
DÀN NHẠC GIAO HƯỞNG HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC
TRONG NHÀ THỜ VIỆT NAM SAU 1975.
 
 
Kể từ năm 1975 đến nay có thể nói hầu như không có sự xuất hiện của 1 dàn nhạc giao hưởng (theo đúng nghĩa) trong sinh hoạt (kể cả trong phụng vụ thánh lễ hoặc trong các hoạt động mang tính tôn giáo) ở các nhà thờ tại Việt Nam ngoại trừ 2 trường hợp mà chúng tôi sắp đề cập đến. Lý do cũng dễ hiểu. Trước hết, có quá ít những nhạc công (kể cả nhạc trưởng) được đào tạo chính quy và sử dụng đủ các loại nhạc khí mà một dàn nhạc giao hưởng cần có. Việc đầu tư vào một dàn nhạc lại quá tốn kém. Ở một số họ đạo, giáo xứ, bên cạnh hình thức đệm đàn bằng piano hay organ trong phụng vụ thánh lễ, người ta còn tổ chức những nhóm nhạc công (ensemble) chứ không có hình thức dàn nhạc (orchestra). Các ca đoàn tuy trình bày những tác phẩm hợp xướng lớn như “The Messiah” (của G. F. Haendel), “Christmas Oratorio” (của J. S. Bach) hay “Magnificat” (J. S. Bach) nhưng phần nhạc đệm cũng chỉ là một cây đàn keyboard điện tử có thể có thêm phần sequencer giả tiếng của các nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng hoặc có hơn thì cũng chỉ thêm một vi nhạc công violin, clarinet, oboe. Tại Tp. Hồ Chí Minh, từ sau 1975 đến nay chỉ có 2 dàn nhạc theo đúng nghĩa, có đầy đủ các nhạc cụ cơ bản trong 1 dàn nhạc giao hưởng, đó là: 
+ Dàn nhạc CTM (viết tắt của: Công Thức Mới) do cố Linh mục Nhạc sư Tiến Dũng thành lập với chủ trương thay thế một số nhạc cụ của dàn nhạc giao hưởng bằng nhạc cụ của dàn nhạc estrade hoặc dân tộc Việt Nam. Dàn nhạc này được đặt dưới sự chỉ huy của nhiều nhạc trưởng thay thế nhau. Người sau cùng chỉ huy dàn nhạc này là nhạc trưởng Nguyễn Bách (Nhạc viện Tp. HCM). Dàn nhạc đã có 2 buổi trình diễn lớn: Vào ngày lễ Mẹ Thiên Chúa (1/1/2000) và nhân dịp mở đầu thiên niên kỷ thứ ba; và vào ngày 13/12/2002 (2003) trong buổi hòa nhạc mang tên NGÀN LẦN YÊU do các môn sinh của cố Lm Nhạc sư Tiến Dũng tổ chức tại nhà thờ Xóm Thuốc (Gò Vấp, Tp. HCM). Trong buổi này, một tác phẩm cổ điển, chương II bản giao hưởng số 100 của J. Haydn, được dàn nhạc CTM trình diễn dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Nguyễn Bách.
+ Dàn nhạc thuộc Ban Hợp Xướng và Dàn Nhạc Suối Việt do Lm. Ngô Quang Tuyên và nhạc trưởng Nguyễn Bách đồng sáng lập. Đây là kết quả, dư âm của buổi hòa nhạc NGÀN LẦN YÊU , bởi cả hai đều là học trò âm nhạc của Lm Tiến Dũng. Dàn nhạc giao hưởng Suối Việt ra mắt chính thức tại Nhà thờ Chánh Tòa Sàigòn vào ngày 27/5/2004. Chương trình hòa nhạc này mang chủ đề “Giai Điệu Thánh và Kinh Điển” đã thu hút gần 2500 khán thính giả. Có thể nói đây là lần đầu tiên sau năm 1975 có một buổi biểu diễn âm nhạc giao hưởng kinh điển thật sự trong phạm vi giáo đường. Kể từ đó, Ban HX và DN “Suối Việt” dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Nguyễn Bách đã cố gắng cho ra đời nhiều chương trình hòa nhạc vừa mang tính tôn giáo, vừa mang tính kinh viện (academic) trong phạm vi Tp. Hồ Chí Minh. Chúng tôi chỉ xin kể đến 2 buổi hòa nhạc (với dàn nhạc), đó là:
a) “Tình Yêu Giáng Sinh” được tổ chức vào ngày 18/12/2005 tại phòng hòa nhạc của Nhạc viện Tp. HCM để mừng Giáng sinh với các trẻ khuyết tật. Đây cũng là lần đầu tiên trên sân khấu Nhạc viện, một cơ sở huấn luyện âm nhạc bác học, lại vang lên âm nhạc tôn giáo.
b) “Để Tưởng Niệm Mầu Nhiệm Vượt Qua Của Đức Kitô” vào ngày 22/4/2006 tại nhà thờ ĐaMinh – Ba Chuông. Đây là một buổi biểu diễn độc đáo vì lần đầu tiên có kết hợp giữa một dàn nhạc giao hưởng chính quy với một ban nhạc rock trong phạm vi nhà thờ. Bên cạnh đó, cũng lần đầu tiên khán thính giả thành phố được nghe những tác phẩm tôn giáo như “Hallelujah” (G.F.Handel), “Die Himmeln erzaehlen” (trích oratorio CREATION của J. Haydn) với phẩm đệm của dàn nhạc giao hưởng.
Dàn nhạc giao hưởng tuy không được phát triển nhiều trong phạm vi nhà thờ cũng như thế tục tại Việt Nam trong những năm qua, nhưng chúng ta cũng có quyền mơ ước đến một tương lai gần đây cho sự thăng hoa của loại hình âm nhạc bác học, khi mà xã hội và Giáo hội đã và đang từng ngày được củng cố.
    

Dàn nhạc Suối Việt với nhạc trưởng Nguyễn Bách 

  

 DÀN NHẠC CTM
CỦA LINH MỤC NHẠC SƯ ANTÔN TIẾN DŨNG
 
Dàn nhạc CTM với lmns. Tiến Dũng và Đgm. Nguyễn Văn Hòa năm 2004
  
Nói đến dàn nhạc ban kèn Công giáo VN mà không nói đến dàn nhạc CTM của linh mục nhạc sư Antôn Tiến Dũng là chuyện lạ! Không phải vì đây là dàn nhạc Công giáo đầu tiên ở VN; cũng không phải do đây là dàn nhạc hay nhất, cũng không phải vì đó là dàn nhạc đông người, quy tụ nhiều nhạc công trứ` danh, hay nhạc trưởng kiệt xuất vân vân… để phải nhắc đến, mà vì đây là dàn nhạc độc đáo có một không hai ở VN và trên thế giới.
Thế nào là độc đáo?
Có mấy câu hỏi từ rất lâu do nhiều người thuộc giới âm nhạc hàn lâm đạo đời đặt ra và có câu đã được chính lmns. Tiến Dũng trả lời, có câu họ tự trả lời cho nhau, nay nhắc lại để chúng ta hiểu tính độc đáo của dàn nhạc CTM do lmns. Tiến Dũng thành lập.
Linh mục Antôn Tiến Dũng là một nhạc sư sáng tác thuộc đẳng cấp quốc tế, sao lại lập dàn nhạc là việc của của những giới biểu diễn? 
Lmns. từng dạy học trò của mình rằng: muốn chứng minh mình là nhạc sĩ đẳng cấp quốc tế, phải có bên cạnh piano và dàn nhạc.  Piano để dạo thử những tác phẩm mình sáng tác và hòa âm dưới góc độ đậm đặc cô chắt, dàn nhạc để thể hiện những tác phẩm mình sáng tác và phối khí dưới góc độ triển khai bung nở. Qua câu dặn dò đó ta hiểu được lý do và mục đích lmns. Tiến Dũng thành lập dàn nhạc CTM.
Thành lập dàn nhạc giao hưởng là chuyện của một quốc gia, vì chỉ có nhà nước mới nuôi nổi dàn nhạc giao hưởng, tư nhân làm sao gánh nổi?
Đúng là việc của cả một quốc gia, nhưng dựa vào tinh thần luôn rất cao của người Công giáo, cụ thể là họ có thể làm nhiều việc mà chẳng đòi Giáo hội trả lương, lmns. Tiến Dũng mạnh dạn thành lập dàn nhạc giao hưởng cho Giáo hội dựa trên điều kiện đó.
CTM là tên dàn nhạc, tên ấy có ý nghĩa gì?
CTM là chữ viết tắt của CÔNG THỨC MỚI. Nghĩa là một số nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng thông thường được lmns. thay thế bằng những nhạc cụ có thanh sắc tương tự để dễ mua sắm theo hoàn cảnh kinh tế VN. Đàng khác, cho ra những thanh âm gần gũi với dân tộc hơn, ví dụ thay trompette bằng guitar điện, thay timpani bằng trống trường, thay woodblock bằng mõ chùa… theo ý cha, khi nào có thể sẽ thay xylophone bằng đàn t’rưng của Tây Nguyên…
Tác phẩm dành cho dàn nhạc CTM do ai viết?
Do chính lmns. Tiến Dũng viết hầu hết các hình thể âm nhạc bác học.
Nhạc trưởng là ai? Nhạc công gồm thành phần nào?
Nhạc trưởng là những người học trò, nhạc công cũng là học trò của lmns. Tiến Dũng. Chủ trương của cha dàn nhạc CTM còn là nơi để học trò của cha thực tập những gì mình đã học.
Ai trực tiếp thay lmns. Tiến Dũng trông coi dàn nhạc?
Lần lượt thay nhau từ lmns. Hoàng Kim, lmns. Đỗ Bá Kông, ns. Ngọc Kôn.
Dàn nhạc CTM sinh hoạt thế nào?
Giờ tập hàng tuần là 9g-11g mỗi sáng chúa nhật, nhưng ban lãnh đạo dàn nhạc phải họp với cha để được chỉ đạo vào mỗi chiều thứ bảy trước đó vào lúc 16g30.
Tập xong rồi diễn ở đâu và cho ai nghe?
Thường biểu diễn trong các nhà thờ mà dàn nhạc mượn địa điểm tập dượt, hoặc có lễ lớn, có ai mời thì đi, và chỉ diễn trong nhà thờ cho giáo dân nghe.
Dàn nhạc lập thân ở tại?
Qua vài chục năm tồn tại, dàn nhạc CTM đã lần lượt tập dưiợt ở nhiều nơi: nhà thờ Đức Bà, nhà thờ Huyện Sĩ, nhà thờ Tân Định
Số nhạc công bao nhiêu?
Dao động ở khoảng 40-60 người.
Nhạc công có được hưởng thù lao gì không?
Không.
Mua sắm và tu bồi bổ dưỡng nhạc cụ là chuyện lớn và tốn kém, lấy đâu ra kinh phí để làm việc đó?
Đầu tiên mua sắm do hai vơ chồng đại ân nhân Nguyễn Văn Hãn và Nguyễn Thị Yên (bà Nguyễn Thị Yên là chị ruột của lmns. Tiến Lộc) đã bỏ một số tiền rất lớn ra giúp lmns. Tiến Dũng mua sắm nhạc cụ; sau đó việc tu bổ do các học trò ở nước ngoài như bác sĩ Nguyễn Nghĩa Bỉnh, em Phương Viên… gửi tiền về giúp đỡ; ngoài ra còn có một số ân nhân ở VN cũng rộng tình giúp đỡ.
Thành lập một dàn nhạc thì dễ, nuôi dàn nhạc ấy sống mới là khó, đó là câu nói cửa miệng phản ảnh một sự thực khắc nghiệt mà chỉ những ai đã trải qua mới thấu hiểu. Vậy để trường tồn rất lâu, dàn nhạc CTM có những bí quyết gì?
Bí quyết duy nhất là chính lmns. Tiến Dũng, linh hồn của công trình, sức mạnh của nghệ thuật đã thuyết phục mọi người hy sinh và cống hiến.
Trên đây là vài nét phác họa dàn nhạc CTM.
KIM EM


DÀN NHẠC SALVE MATER
 
 
Ns. Ngọc Kôn & dn. Salve Mater ở nhà thờ Bình Hòa, Gia Định, tp.HCM năm 1989
  
 
Dưới đây xin ghi lại hình ảnh và vài dòng vắn tắt về dàn nhạc bán giao hưởng SALVE MATER (do ns. Ngọc Kôn khai sinh năm 1988 và khai tử năm 1996).
 
DANH LOẠI DÀN NHẠC
 
Khái lược mà nói, có những loại dàn nhạc như:
1. Dàn nhạc hòa tấu (orchestra) giao hưởng (sinfonia) hay hòa tấu cổ điển (classica), gồm các loại nhạc khí chia thành từng bộ: Bộ kèn tiếng đục (xưa gọi là bộ gỗ), bộ kèn tiếng trong (xưa gọi là bộ đồng), bộ đàn để kéo, bộ đàn để gảy, bộ gõ (xưa gọi là bộ kích tác), nếu có thêm vài thứ nhạc khí đặc biệt như Xylofono, Vibrafono, hay Arpa… thì được xếp vào một trong các bộ trên mà không kể thành bộ riêng.
Dàn nhạc loại này cử những tác phẩm giao hưởng, hay những tác phẩm có chiều kích lớn. Có bản tổng phổ chuyên biệt dành cho nó.
2. Dàn nhạc bán giao hưởng (semi- classica) hay dàn nhạc classica-Jazz hoặc dàn nhạc tân thời (modernica), gồm:
a.Hoặc là đủ các bộ trên, nhưng có thêm những nhạc khí như Piano, Orgue.
b.                        Hoặc là đủ các bộ trên nhưng có thêm những nhạc khí tân thời như bộ Sassofono, hay bộ Chitara (Guitar)…
c.Hoặc là thiếu một bộ nào đã kể ở dàn nhạc giao hưởng, bù lại bằng những thứ hay một trong những thứ vừa kể ở số 2/a, số 2/b, kể cả việc thay bộ gỗ bằng dàn trống Jazz. Nói tóm lại, Dàn nhạc bán giao hưởng sử dụng nhạc khí rất rộng rãi và tùy nghi, cho thích hợp với sở thích nhẹ nhàng dễ dãi của một số người thời nay. Dàn nhạc này cử những tác phẩm đủ loại, cũng không loại trừ việc cử những tác phẩm Giao hưởng để những tác phẩm này mang một màu sắc mới, hay làm nhẹ đi tính uyên bác của nó phần nào, giúp tác phẩm Giao hưởng tiếp cận với nhiều giới hơn. dàn nhạc này sử dụng bản tổng phổ riêng.
3. Dàn nhạc diễu hành (fanfaria) hay dàn nhạc Nhà binh: Dàn nhạc đi rước, hay còn gọi là hội kèn mà thôi, chia thành: Bộ kèn tiếng đục, bộ kèn trống trong, bộ gõ. Có nhiều loại lớn nhỏ (riêng ở Mỹ, khi dàn nhạc diễu hành ngồi tại chỗ, thì có thêm vào Contrabasso nữa). Dàn nhạc loại này cử những tác phẩm đặc biệt dành cho diễu hành, duyệt binh, hát quốc ca, đi rước, đón tiếp… Có bản tổng phổ riêng.
4. Dàn kích động: Nhạc phát xuất từ dàn nhạc diễu hành, nhưng người Mỹ da đen lập ra một biên chế khác hẳn, pha trộn tất cả những loại dàn nhạc trên, biên chế tuy nhỏ, nhưng gây chấn động. Vì thế loại này còn có tên Dàn nhạc Jazz…chia ra làm hai hướng: hot-jazz chơi liền, chơi ngẫu hứng với một trình độ nghệ thuật tuy tự phát nhưng rất nghiêm chỉnh. cold-jazz chơi bản tổng phổ hẳn hoi, có viết trước với sự suy tính cẩn trọng. Dàn kích động nhạc cử những tác phẩm riêng theo phong cách của Jazz. 

Dàn nhạc Salve Mater trong nhà thờ Cái Mơn, gp. Mỹ Tho 

5. Dàn nhạc sa-lông (orchestra da camera) hay gọi là dàn nhạc nhẹ:  Nhằm đáp ứng nhu cầu thu băng thu hình, dàn nhạc Giao hưởng thu nhỏ lại thành dàn nhạc nhẹ, tuy nhiên vẫn cứ những tác phẩm có tính kinh điển như dàn nhạc Giao hưởng, hay viết lại cho thích hợp.
6. Dàn nhạc nhỏ có các loại:
a. Dàn nhạc tay đôi: gồm hai nhạc khí nào đó. Tác phẩm gọi là Duo hay Duetto.
b. Dàn nhạc tay ba : gồm ba nhạc khí. Tác phẩm gọi là terzetto.
c. Dàn nhạc tay tư   : rất được ưa chuộng, gồm bốn nhạc khí. Tác phẩm gọi là quartuor hay quartetto.
d.Dàn nhạc tay năm: gồm năm nhạc khí. Tác phẩm gọi là quintetto.
e. Dàn nhạc tay sáu : gồm sáu nhạc khí. Tác phẩm gọi là sextuor hay sestetto.
f.   Dàn nhạc tay bảy : gồm bảy nhạc khí. Tác phẩm gọi là septuor hay setteto.
g. Dàn nhạc tay tám : gồm tám nhạc khí. Tác phẩm gọi là ottetto.
h. Dàn nhạc tay chín : gồm chín nhạc khí. Tác phẩm gọi là nonetto.
7. Dàn nhạc trẻ (estrade) thành lập rất nhiều nơi: Các tụ điểm âm nhạc, sân khấu, phòng trà, nhà hàng, liên hoan, khiêu vũ, đình đám… Có thể gồm ba Chitara, Organo điện tử, trống Jazz, đôi khi có thêm Sassofono Altop hay Tenore, hoặc Clarinetto, hay tromba, trombone…Tác phẩm thường là ca khúc, chơi ngẫu hứng (gọi là Fultro), không có bản tổng phổ.
Dựa vào bảng sắp xếp một cách rất khái quát trên, dàn nhạc SALVE MATER được kể vào danh loại hai, tức là dàn nhạc bán giao hưởng, vì những yếu tố:
1.     Nhạc khí gồm có các bộ:
a. Bộ kèn tiếng đục
b. Bộ kèn tiếng trong
c. Bộ kèn Sassofono
d.Bộ Chitara
e. Bộ gõ đi kèm với dàn trống Jazz
f.   Bộ đàn để kéo (Violino, viola, Cello, Contrabasso)
g. Bộ đàn để gảy (Mandolino)
h. Organ điện tử.
2.     Tác phẩm:
a.       Giao hưởng
b.      Các thể loại khác.
Dù biên chế, nhân lực, nhạc khí, nhu cầu…luôn biến đổi, đòi hỏi sự thích ứng không ngừng, nhưng vẫn duy trì danh loại một dàn nhạc bán giao hưởng bởi nhiều lý do sau:
1.     Tạo một điểm hiệp nhất cho tất cả anh chị em thiện chí, không phân biệt tôn giáo, tài năng, tuổi tác, hoàn cảnh… ai cũng có thể tìm thấy chính mình ở đây.
2.     Làm nơi học tập, trau dồi, thi thố tài năng.
3.     Tạo một mái nhà vui vẻ - yêu thương để thăng tiến nhiều mặt.
4.     Ca ngợi danh Chúa cùng với Mẹ Maria.
5.     Phục vụ các giáo xứ khi có yêu cầu
6.     Tạo một dàn nhạc phụng vụ.
7.     Đem âm nhạc đến với mọi người một cách nhẹ nhàng, và vừa phải.

8.     Tạo một nơi tập họp những tài năng để đem ra sử dụng đúng nơi, đúng lúc, cốt khai triển thêm những tài năng mới với hoài bão cung cấp cho các giáo xứ gần, xa.

  

Dàn nhạc Salve Materr trong nhà thờ Tân Chí Linh 

BIÊN CHẾ CỦA DÀN NHẠC SALVE MATER

 
Năm 1994, biên chế dàn nhạc SALVE MATER như sau:
(Xếp thứ tự theo bản Tổng phổ)
I. BỘ KÈN TIẾNG ĐỤC (xưa gọi là bộ gỗ) gồm có:
1.      Một sáo dịu êm
2.      Một Flauto
3.      Bốn Clarineti
II. BỘ KÈN TIẾNG TRONG (xưa gọi là bộ đồng):
4.      Hai Trombe
III. BỘ SASSOFONO:
5.      Hai Sassofoni Alto
6.      Một Sassofono Tenore
7.      Một Sassofono Baritono
IV. BỘ CHITARA:
8.      Ba Chitare canto
9.      Một Chitara basso
V. BỘ GÕ:
10. Một bộ Triangolo 3 giọng.
11. Một Maracas
12. Một Tamburino
13. Một dàn trống Jazz
VI. BỘ ĐÀN ĐỂ KÉO:
14. Mười sáu đàn Violini
15. Một Viola
16. Một Vioncello (Cello)
17. Hai Contrabassi
VII BỘ ĐÀN ĐỂ GẢY   :
18. Mandolini Soprano 5
19. Mandoli Alto 3
Biên chế của dàn nhạc SALVE MATER năm 1994 là thế, mỗi năm có thay đổi. Tuy rất khó khăn cho người phối Dàn nhạc, nhưng vẫn giữ chủ trương như số VIII đã nêu trên.

Vì vậy, dàn nhạc SALVE MATER luôn luôn mở rộng vòng tay đón nhận mọi người tham gia, không bao giờ e ngại hoặc đặt điều kiện gì, miễn với thêịn chí, muốn tìm sự vui vẻ, yêu thương.

        Trích nguyên văn quyển DÀN NHẠC SALVE MATER trang 9-13

                                                              
ĐI TÌM
MỘT  BIÊN CHẾ LÝ TƯỞNG
CHO CÁC BAN KÈN GIÁO XỨ
   

Ban kèn của nhạc đòan Têrêxa, gx. Trung Chánh, Hóc Môn

Thành lập một dàn nhạc hay một ban kèn, một trong những điều khó giải quyết là biên chế.
Biên chế là gì ở đây?
Biên chế của dàn nhạc hay ban kèn là sự quy định về số nhạc cụ nói chung, loại nhạc cụ nói riêng và số lượng mỗi loại nhạc cụ cần phải có để cân bằng về âm lượng cốt đạt đến hiệu quả tốt trong diễn tấu.
Ví dụ biên chế dàn nhạc giao hưởng (orchestre symphonique) quy định từ xưa đến nay, nếu loại mộtquản
·    Bộ dây[2] phải có bao nhiêu cây violino, viola, violoncello, contrabassa;
·    Bộ gỗ phải có bao nhiêu piccolo, flauto, clarinetto, fagotto;
·    Bộ đồng phải có bao nhiêu tromba, corno inglese, trombone, tuba;
·    Bộ gõ phải có bao nhiêu loại trống chiêng…
Loại hai quản yêu cầu lại khác vân vân… 
Khi thành lập dàn nhạc giao hưởng CTM, lmns. Tiến Dũng thấy ở VN có một số nhạc cụ khó kiếm ra, nên thay thế: trompette bằng guitar điện, timpani bằng trống hội, viola bằng violon… nên CTM là viết tắt chữ CÔNG THỨC MỚI, để tiên phong cho những ai muốn thành lập dàn nhạc giao hưởng đều dễ dàng trong việc mua sắm nhạc cụ.
Cũng vậy, khi thấy việc mua sắm các nhạc cụ cho một dàn kèn (fanfare ta gọi là ban kèn đám ma, ban kèn Tây, hay ban kèn đi rước) ở VN là rất khó, nên ngài nghĩ ra một biên chế gọn nhẹ và rẻ tiền, để các giáo xứ có thể thành lập dễ dàng, biên chế một ban kèn thống nhất như sau, xin gọi bằng tiếng Pháp vì nhiều người quen thuộc:
 
·      Bộ kèn tiếng đục: sáo dọc bè 1; corn anglaise bè 2; clarinetto bè 3; basson bè 4
·      Bộ kèn tiếng trong: cor bè 1; trompette bè 2; trombone bè 3; tuba bè 4.
·      Bộ Saxo: saxaphone alto bè 1; saxophone alto bè 2; saxophone tern bè 3.
·      Bộ gõ: trống basse bè trầm; caisse claire bè trung; chập chão bè cao
 
 
Sở dĩ lmns. Tiến Dũng dày công nghĩ ra một biên chế chung gọn nhẹ dễ thực hiện vì muốn các ban kèn đi dần vào nề nếp thống nhất, để có thể thành lập ra ban phối khí gồm một số nhạc sĩ có tài và có kỹ năng phối khí cao, viết nhiều tổng phổ để phổ biến khắp nơi tất cả các ban kèn trong nước đều thổi như nhau, không lộn xộn như hiện nay (mỗi ban kèn một biên chế, bài tổng phổ của ban kèn này không thể sử dụng cho những ban kèn khác), tệ hại hơn, những bản tổng phổ ấy lại không được viết theo quy luật phối khí, nên rất khó nghe (những ban kèn đám ma phần lớn nổi trội về giai điệu và nhịp điệu (tiết tấu), mất hẳn phần hoà âm).
Để kế luận bài viết này, người viết xin kể một cảnh tượng nhỏ nhưng gây đau buồn lớn.
Một hôm vào những năm cuối thập niên 90, đứng cạnh toà nhà cho thuê làm văn phòng các công ty, nằm sát đường Nguyễn Thị Minh Khai quận 1, tpHCM, tôi thấy một đám tang đi ngang qua, kèn trống inh ỏi, và tôi cũng thấy hai ông Tây đứng gần chăm chú nhìn, tỏ vẻ ngạc nhiên và lắng nghe. Khi đám ma đi bộ vừa ngang qua, hai ông Tây hỏi nhau:
- Ban kèn ư?
Ong kia trả lời:
- Tôi không hiểu gì hết! Nhún vai ông ta tiếp – Hình như không phải ban kèn!
Tôi nghĩ ngay họ đang nói về biên chế một ban kèn vì thấy ban kèn gì mà 3 cây trompette, 2 saxophone một alto một tenor, 1 trombone, 1 clairon một trống grosse caisse, và một caisse claire, và vì thế âm nhạc của ban kèn chỉ là dòng ca một bè, cộng với một bè thổi nhái theo kiểu vuốt đuôi cộng với tiếng trống đánh theo điệu mambo.
Tôi thẹn quá, và nghĩ ngay các ban kèn phải sớm có biên chế thống nhất để chơi những bản tổng phổ có bài bản.     
MỘNG ĐÀO

  

Nhạc trưởng Nguyễn Đình Tuấn giải thưởng chỉ huy Ban kèn với Ban kèn Pio X giáo xứ Tân Mai Biên Hòa

 

 Ban kèn gx. Tân Phú

  
KÍNH MỜI QUÝ ĐỘC GIẢ THAM GIA VIẾT DANH SÁCH

CÁC DÀN NHẠC, BAN KÈN CÔNG GIÁO VN

 
Từ Bắc, Trung vào tận miền Nam có rất nhiều ban kèn (có nơi gọi là đội kèn), một nguồn tài nguyên không nhỏ của Giáo hội VN đang bị bỏ qua, THÁNH NHẠC NGÀY NAY đã có phương án để thu họach “lúa trời” (không trồng mà gặt) quá quý giá này về kho lúa nền thánh nhạc VN đồng thời tìm cách tạo thêm “phân thuốc” để bảo tồn và nuôi dưỡng… qua trang web www.thanhnhacngaynay.vn Xin quý ban kèn theo dõi sau độ vài ba tháng tới.
 
[1] Estrade nghĩa là cái bục, lấy tên estrade đặt cho một ban nhạc chơi trên bục gồm có 2 hay 3 guitar, một dàn trống jazz làm điểm tựa, sau đó tùy khả năng và điều kiện cho phép mới thêm vào khi thì piano, khi thì trompette, khi thì saxophone, sáo hay contrebasse…

[2] Lmns. Antôn Tiến Dũng gọi bộ dây là “đàn để kéo” tiếng Ý là archi, bộ gỗ là “kèn tiếng đục” tiếng Ý gọi là legni, bộ đồng là “kèn tiếng trong” tiếng Ý gọi là ottoni, bộ gảy là “đàn để gảy tiếng Ý gọi là feltri và bộ gõ vẫn gọi là bộ gõ tiếng Ý gọi là percussione.

 

 Phản hồi     Gửi cho bạn bè     In ra giấy

Các tin khác:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Tìm bài viết theo ngày:
    TÌM KIẾM
    CÁC BÀI VIẾT MỚI

NGHE NHẠC ONLINE

   ĐƯỜNG HY VỌNG
 mỗi ngày
 
 
Hồng Y:Phanxicô Xaviê   

 

 

 

   Trang chủ   |   Liên hệ - Góp ý   |     |  Giới thiệu thanhnhacngaynay.vn với bạn bè Lên đầu trang
thanhnhacngaynay.vn – Trang thông tin online của Nguyệt san THÁNH NHẠC NGÀY NAY
Đ/C : 15/2 đường số 5- KP I - . Hiệp Bình Chánh, Q Thủ Đức, TP HCM
(  nằm trên đường dẫn vào nhà thờ FATIMA - Bình Triệu )
Điện thoại: 08-37269437 
 Thông tin trong trang web được cập nhật từ nhiều nguồn khác nhau
Để giúp cho trang web được phong phú hơn . Xin quý độc giả vui lòng đóng góp bài vở hoặc  ý kiến về ĐC trên hoặc ĐC Email  : tnnn.vn@gmail.com
 
Số lượt truy cập:
4.451.480